ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਬੁਰਾਈ ‘ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ, ਅਧਰਮ ‘ਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਸੱਤ ‘ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਅੱਜ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਜੈਦਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪੂਜਾ, ਵਿਜੈ ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਵੱਲੋਂ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੀ ਦਸ਼ਮੀ ਤਿਥੀ ਦਾ ਸਮਾਂ
ਦੁਸਹਿਰਾ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸ਼ਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, 2026 ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਮੀ ਤਿਥੀ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 12:50 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 2:11 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ
ਦੁਸਹਿਰੇ ਮੌਕੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਧੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪੁਲਿਸ, ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ:
- ਵਿਜੈ ਮੁਹੂਰਤ: ਦੁਪਹਿਰ 1:59 ਵਜੇ ਤੋਂ 2:45 ਵਜੇ ਤੱਕ।
- ਅਪਰਾਹਨ ਪੂਜਾ: ਦੁਪਹਿਰ 1:14 ਵਜੇ ਤੋਂ 3:30 ਵਜੇ ਤੱਕ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਜੈ ਮੁਹੂਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਦੁਸਹਿਰੇ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾਦ ਦੇ ਪੁਤਲਿਆਂ ਦਾ ਦਹਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਹੰਕਾਰ, ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5:47 ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਦੁਸਹਿਰਾ?
ਦੁਸਹਿਰੇ ਨਾਲ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਕਥਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਵਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੀ ਕਥਾ ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੌਰਾਣਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਈ ਸੀ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ, ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
