ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ : ਅੱਜ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ‘ਅੰਨਕੂਟ’ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਅਤੇ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ (ਰੂਪ) ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਲੀ, ਚੌਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੋ ਲੋਕ ਮਥੁਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ‘ਅੰਨਕੂਟ’ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੜ੍ਹੀ, ਚੌਲ, ਬਾਜਰਾ, ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ‘ਅੰਨਕੂਟ’ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਨੂੰ ਖਾਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਦੇ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ
ਗੋਵਰਧਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਸਰਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:
1. ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਿਹੜੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਗੋਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਰਬਤ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣਾਓ।
2. ਇਸ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਓ।
3. ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਇਸ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ‘ਤੇ ਰੋਲੀ (ਸਿੰਦੂਰ), ਚੌਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ।
4. ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਓ।
5. ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੀਰ, ਬਤਾਸ਼ੇ, ਮਿਠਾਈਆਂ, ਕੜ੍ਹੀ-ਚੌਲ ਅਤੇ ਅੰਨਕੂਟ (ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਪਕਵਾਨ) ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ।
6. ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੋ। ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ।
7. ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਗੋਵਰਧਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡੋ।
